Ongewenst kinderloos: wat kan de kerk doen?

‘Daar vliegt een ooievaar voorbij’ – Omgaan met ongewenste kinderloosheid in de kerk

In de maand december gaat het, zeker in de kerk, om de geboorte van het kind. De hele adventsperiode wordt daar, vol verwachting vaak, naar toegeleefd. Maar hoe beleef je deze periode als je zelf nooit kinderen hebt gekregen? En is daar aandacht voor in de kerk?

Er hangt een grote stilte in de kerk rond het onderwerp ‘ongewenste kinderloosheid’. Dat was de ervaring van Anne-Mieke van Oost, momenteel kerkelijk werker in Etten-Leur. Ze schreef er haar afstudeerscriptie voor de HBO-Bachelor Godsdienst-Pastoraal Werk over. Die kreeg de titel ‘Daar vliegt een ooievaar voorbij…, een onderzoek naar de omgang met ongewenste kinderloosheid in eredienst en pastoraat’.

De kerkenraad van het dorp in de Alblasserwaard waar Anne-Mieke stage liep had te maken met stellen die ongewenst kinderloos zijn en vroeg zich af wat de kerk voor hen kan betekenen, zeker in het pastoraat. Het onderwerp stond ook op haar lijstje met mogelijke afstudeeronderwerpen.

Een mooi onderwerp vond Anne-Mieke, maar confronterend. Zij en haar man hebben zelf ook geen kinderen rondlopen. “Maar het was ook goed. Ik merkte dat ik zo ver was dat ik het onderwerp aan kon, dat ik m’n eigen biografie in kon zetten. Het heeft me gesterkt. Ik merkte dat ik vragen durfde stellen die anderen misschien niet durven stellen. Daarbij was er wellicht meer openheid aan de kant van de mensen die ik voor mijn onderzoek sprak toen ze hoorden dat ik in hetzelfde schuitje zat.”

Zo gaat het nu eenmaal…

Voor haar onderzoek bestudeerde Anne-Mieke literatuur om onderwerpen voor haar gesprekken te vinden en om de praktijk te kunnen toetsen aan de theorie. Verder interviewde ze stellen die te maken hebben gekregen met ongewenste kinderloosheid. Deze stellen zijn door de eigen predikant benaderd met de vraag of ze mee wilden werken. Er was schroom om deel te nemen. De eigen betrokkenheid van Anne-Mieke trok sommige stellen over de streep.

“De stellen bij wie ik op bezoek ging waren blij verrast dat de kerk zich met dit onderwerp bezig wilde houden. Niet dat ze teleurgesteld waren in de kerk trouwens. Het viel me op dat ze vrij gelaten waren als het ging om de aandacht die er voor hun ongewenste kinderloosheid was: zo gaat het nu eenmaal…”

Ondertussen is er wel pastoraat nodig voor deze groep, vindt Anne-Mieke. “Het probleem is vooral: waar is God in dit verhaal? Hoe help je mensen om de verbinding met God te leggen en die met de gemeente te houden?” 

Begeleiden

De kerk is volgens haar te bescheiden in haar aandacht voor deze mensen. “Stellen die in de onderzoeksfase zitten bijvoorbeeld hebben het zwaar. Ze hebben het gevoel dat ze geleefd worden, door hun lichaam, door hun arts… Ze moeten beslissingen nemen. Als je niet van tevoren bedacht hebt hoe ver je wilt gaan, is er de kans dat je verder gaat dan je eigenlijk voor jezelf zou moeten doen. Dat besef je dan achteraf. Een pastor kan je laten zien dat je zelf de regie kunt hebben. Ook is het van belang dat je er voor de mensen bent. Soms wil de man verder gaan dan de vrouw, of andersom. Het gesprek tussen hen moet wel gaande blijven.”

Pastores, ouderlingen, bezoekmedewerkers kunnen deze mensen begeleiden. “De medische wereld voorziet hier niet in. Op z’n best word je doorverwezen naar het maatschappelijk werk.” 

Aanbevelingen en tips

Het onderzoek van Anne-Mieke resulteerde in een lijst van aanbevelingen voor kerken. Die betreffen bijvoorbeeld het taalgebruik. Zo bleek de term ’kinderloosheid’ door de stellen die het betreft te worden gezien als een stigma. Anne-Mieke sprak daarom in het vervolg van ‘leven zonder kinderen’. Verder worden aanbevelingen gedaan voor pastoraat en eredienst. Als het gaat om pastoraat doet ze vooral suggesties om aandacht te hebben voor weggestopt leed, en om begeleiding van de mensen die het betreft. In de eredienst gaat het bijvoorbeeld om ‘inclusief spreken’ en om het benoemen van het gemis.

Ook voor ‘gewone gemeenteleden’ heeft Anne-Mieke tips. “Denk je eens in hoe je in de kerkdienst zou zitten als je ongewenst kinderloos zou zijn. Je kunt hier natuurlijk ook ‘zonder werk’ of ‘zonder partner’ neerzetten. Dan gaat hetzelfde op. Bekijk de kerkdienst eens vanuit een ander perspectief: Vandaag ben ik werkloos – hoe ervaar ik deze dienst? Vandaag heb ik geen partner – hoe ervaar ik deze dienst? In de kerk heerst het ideaalbeeld van het gemiddelde: een partner, een huis, kinderen, een auto, werk… Maar er zitten veel mensen met verlieservaringen in de kerk. Schrijnend is soms de eenzaamheid. Een vrouw zei: ‘Er zijn jeugddiensten, er zijn gezinsdiensten, er zijn diensten voor ouderen. En ik hoor bij geen van deze groepen thuis.’ In elke dienst zou er aandacht voor mensen met een verlies moeten zijn. Het scheelt zo veel als je merkt dat er aan jou en je situatie wordt gedacht.”

Bewustwording

De kerk heeft hier volgens Anne-Mieke dus een taak. Mensen met verlieservaringen zitten immers in elke gemeente. Het gaat volgens haar om bewustwording en om een grondhouding. “Of je daar als kerk echt iets in kunt organiseren vind ik lastig. Dat is ook wat afhankelijk van de gemeenschap. Maar een training in bewustwording van mensen die werkzaam zijn in het pastoraat en van liturgen zou al een begin zijn.”

Anne Mieke van Oost is beschikbaar om met gemeenten die dat willen door te praten over dit onderwerp. Ze is bereikbaar via am.vanoost@kpnmail.nl.

Janet van Dijk, communicatieadviseur in de Protestantse Kerk

Jouw stem in mij
(naar Lucas 1)      

Jouw stem in mij doorklinkt mijn hart,
verwarmt mijn huid, mijn lijf;
en huilt en juicht en zwijgt in mij.
Mijn stem wordt zachter, ik verstil.
Jij zingt in mij.
 

Jouw stem in mij, jouw zingen draagt
mij als de avond valt,
en bergt mij in jouw hand.

In mij
ontwaakt
vergeten tederheid.
Jij zingt in mij.

Jouw stem in mij, een klankfontein,
een toekomstlied, een bron
van liefde ongedacht. In mij
ontkiemt als zaad het eerste licht.
Jij zingt in mij.
 

En door jouw adem aangeraakt
krijgt ook mijn stem weer klank.
Een lied groeit waar jij woont in mij.
En in de nieuwe dageraad
zing ik van Jou.

Margreet Spoelstra

Commentaar van Anne-Mieke:

“Het verhaal van de wonderbaarlijke geboorte en de uitleg die daarbij vaak gegeven wordt, kan pijn doen. Voor mijn gevoel gaat men vaak voorbij aan wat het ook zou kunnen zijn, namelijk een  oproep om zelf vruchtbaar te zijn door in je doen en laten het Kind in deze wereld geboren te laten worden. Ik herken die gedachte in dit gedicht. Het geeft mij als mens toekomst, ook zonder kinderen.”

 Met toestemming overgenomen uit: Kerkinformatie dec. 2013, lees de hele editie via: http://www.pkn.nl/Lists/PKN-Bibliotheek/KerkInformatie-220-december-2013.pdf

Tuurlijk, de beslissende factor die wordt beschouwd, terwijl de aankoop drugs van het web is een betere keuze te maken. Amoxil is medicijnen die bacteriën bestrijdt. Dergelijke geneesmiddelen zal niet behandelen enkele infectie bijvoorbeeld een gewone griep. De meest voorkomende seksuele stoornissen bij mannen erectiele dysfunctie en ejaculatie stoornissen. Zaken als “kamagra” en “” zijn nu erg populair. Ons artikel vertellen meer over de evaluatie van de erectiele dysfunctie en “”. Vragen, zoals “”, zijn aangesloten vele soorten van medische problemen. Veel mayhap ervoor dat de volle kracht van de Viagra is goed gedocumenteerd. Wat zou vragen patiënten een apotheker voordat u Viagra? Gekwalificeerde arts zal kwestie buigen een recept voor u, mits remedies, waaronder Viagra, is bevredigend voor jou.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>